Hava Örneklemeli Algılama Sistemleri, noktasal tip algılama sistemlerinin (duman dedektörü, ısı dedektörü, kombine dedektör gibi) yeterli olmadığı ve dumanın zamanında algılanmasında zorluk yaşanabileceği mahallerde tercih edilmektedir. Bu mahallerdeki yüksek değerli, kritik veya stratejik öneme sahip donanımların ve operasyonların yangın kaynaklı herhangi bir önemli zarara uğramadan önce, yangın önleyici eylemlerin başlatılmasını sağlayacak şekilde erken uyarı ve yüksek hassasiyetli algılamanın yapılması için tasarlanmıştır.
Noktasal tip duman dedektörleri algılama için dumanın gerekli yoğunluğa ve dedektöre ulaşmasını beklemek zorundadır, korunan mahalin hacminin boyutuna göre bu da belli bir zaman gerektirmektedir. Hava Örneklemeli Algılama Sistemlerinde ise dedektör dumanın kendisine ulaşmasını beklemek yerine; ortam havasını vakumlayarak örnekleme yapmaktadır. Böylece yangın başlangıç evresinde algılanmakta ve hasar kaybının önlenmesi için bir zaman avantajı sağlanmaktadır.
Yapılan deneylere göre, hava örneklemeli yangın algılama sistemlerinin, noktasal tip duman dedektörlerine göre; yaklaşık 1000 kat daha hassas ve yaklaşık 15000 kat daha hızlı algılama yaptığı tespit edilmiştir. Aynı zamanda sadece 1 gram malzeme yanmasından kaynaklanan yangınları, erken fazlarında tespit edebilmektedir.
Duman örnekleme borulama sisteminin korunacak mahal içini koruması için asma tavan boşluğu, yükseltilmiş döşeme altı, kabinet içleri, havalandırma kanalı içerisi, kablo tavaları ve galerilerinde yapılabilmesi ile aspirasyon ve algılama ünitesinin fiili örnekleme noktalarının bulunduğu mahalin dışına kolay erişilebilir yerlere yerleştirilebilmesi sayesinde bakım sırasında algılama noktalarını denetlemeye gerek yoktur.
Tavandaki duman örnekleme borularının dikkat çekmeyecek şekilde montajı yapılabilmektedir. Bu sayede uygulama yapılan alanın mimari estetiğine etki edilmemiş olunmaktadır. Ayrıca, -40°C ile +60°C arasında geniş bir sıcaklık aralığında algılama yapabilmekte, bu sayede soğuk hava depolarında kullanılabilmektedirler. Tozlu ve yoğuşan hava numunelerini dedektöre girmeden önce filtrelemesi sayesinde tüneller ve geri dönüşüm tesisleri gibi aşırı tozlu alanlar ve yüksek düzeyde yoğuşma olan alanları izlemek için de kullanılabilmektedirler. Filtrelerin kullanımı ve uygun algoritmalar sayesinde güvenilir ve hassas algılama sağlamaktadır.
Yurtdışında Air Sampling Detection (ASD), Air Sampling Smoke Detection System (ASSD), High Sensitivity Smoke Detection (HSSD) ve Very Early Smoke Detection Apparatus (VESDA) olarak adlandırılan sistemlerin hepsi Hava Örneklemeli Algılama Sistemi’dir.
Sistemin Çalışma İlkeleri
Hava Örneklemeli Algılama Sistemleri, korunan mahalin içerisine yerleştirilen özel ABS borular ve bu borular üzerindeki örnekleme delikleri aracılığıyla havadan alınan örneklerinin duman parçacıklarının varlığı açısından analiz eden duman dedektörleridir. Temel olarak merkezdeki bir aspirasyon ve algılama ünitesi ve ilgili boru sistemi içermektedir. Hava örneklemesi için gereken düşük basınç, aspirasyon ve algılama ünitesinin içindeki bir fan tarafından üretilmektedir. Hava akış sensörü, borulama sistemindeki kırılmalar ve tıkanıklıklar için sürekli olarak izleme yaparak algılamanın işlevselliğini kontrol etmektedir. Hava akış sensörü, ayara bağlı olarak hava akışındaki +/- %10 kadar az değişiklik göstermektedir.
Korunan mahaldeki borular üzerindeki örnekleme delikleri, her delikten aynı miktarda hava çekilecek şekilde, belirli mesafeler gözetilerek yerleştirilmektedir. Bu nedenle, her örnekleme deliği bir noktasal duman detektörü olarak aynı izlenen kapsama tahsis edilmektedir.
Aspirasyon ve algılama ünitesinin 4 adet örnek alma borusu girişi ve bir adet hava çıkışı vardır. Tek örnek alma borulu sistemde 90 metre borulama ile yaklaşık 1000 m²’lik bir alanda, çift örnek alma borulu sistemde toplam 100 metre borulama ile 2000 m²’lik bir alanda ve dört örnek alma borulu sistemde toplam 200 metre borulama ile 4000 m²’lik bir alanda etkili olabilmektedir. Boru malzemesi olarak kırmızı ABS borular veya 20-22 mm nominal çaplı ve laminar akışın sağlandığı başka malzemeli borular kullanılmaktadır. Akış hesabıyla tespit edilen çeşitli çaplardaki örnekleme deliklerinden çekilen havanın aspirasyon ve algılama ünitesinin içinde bulunan ışık dağıtıcılı xenon bazlı optik, lazer bazlı optik veya led optik sensörlerin (üreticiye göre değişmektedir) yardımıyla içinde duman partikülü olup olmadığı yüksek hassasiyetle test edilmekte ve önceden belirlenen değerin üzerinde bir duman tespit edilmesi durumunda yangın ihbarı verilmektedir.
Herhangi bir ek algılama sistemi ve paneline ihtiyaç duymadan hızlı ve kolay bir şekilde kurulumunun yapılması ve devreye alması mümkündür. Kurulum maliyeti ve kolaylığı hava örneklemeli sistemlerin büyük avantajlarından biridir. Noktasal dedektörler genellikle her 6 ayda bir teste ve bakıma ihtiyaç duymaktadırlar. Çok sayıda noktasal dedektörün olduğu yerlerde, ya da girişin kısıtlı veya engelli olduğu mahallerde bu hiç de pratik değildir. Hava örneklemeli sistemler korunan mahallerin dışına yerleştirilerek kolaylıkla bakıma tabi tutulabilmektedir.
EN 54-20 standardı (Construction Products Directive (CPD)) ve TÜYAK Hava Çekmeli Duman Dedektörü Sistemleri Uygulama Kılavuzu’na göre bağlı kalarak, Ontek Yangın ve Güvenlik Teknolojileri olarak Hava Örneklemeli Algılama Sistemlerini projelendirmekteyiz. Bu standardın diğer ülkelerde geçerli olan muadilleri ise BS 5839-1, BS 6266, NFPA 72, NFPA 76’dır. EN 54-20 standardı Temmuz 2009’dan itibaren, hava örneklemeli duman algılama sistemlerinin her üreticisi ve montajcısı için zorunlu hale gelmiştir. Yeni standartla birlikte sunulmuş olan duyarlılık sınıfları ise Sınıf A (Çok Yüksek Hassasiyet), Sınıf B (Arttırılmış Hassasiyet) ve Sınıf C (Bir Nokta Dedektörünün Standart Hassasiyeti) sayesinde örnekleme deliklerinin sayısını, dedektörlerin hassasiyetini ve filtre gibi kullanılan boru aksesuarlarını dikkate alarak, sistemlerin erken yangın algılama özelliklerini sınıflandırmaktadır.
Hassasiyet, metre başına inceltme (%obs per meter) birimiyle tanımlanmaktadır. Yani verilen yüzde bir için bir metre mesafede bir ışık demetinin ne ölçüde inceltildiğini belirtmektedir.
Birçok noktasal duman dedektörü kullanılarak sağlanabilen hassasiyeti, tek bir yüksek hassasiyetli hava örnekleme dedektörü ile sağlamak mümkündür. Bir dedektör %0.05 duman yoğunluğu için alarm verecek şekilde ayarlandıysa 20 delikli bir sistemde ortalama sistem duyarlılığı %1 olacaktır(0.05×20). Örneğin duman 3 deliğe ulaştığında hassaslık 1/3 için %0.33’e ulaşacaktır. Yani duyarlılık dumanın ulaştığı delik sayısıyla orantılı bir artış gösterecektir.
Sistemin Çeşitleri
Birincil Örneklemeli Algılama Sistemi
Korunan bölgedeki herhangi bir duman taneciğinin havalandırma sisteminden geçeceği varsayımıyla çalışmaktadır. Hava hızının 1m/s’den fazla olduğu durumlarda, hava koşullandırma sistemleriyle çalıştığında optimum performans göstermektedir.
Tavana yükselmeyen yangının ilk anlarında oluşan soğuk dumanı algılayabilmektedir. Aspirasyon ve algılama ünitesi korunacak mahalin dışına monte edilecekse, dedektör çıkışının korunan bölgeye geri döndürülmesi uygundur. Böylece örnekleme deliklerinden çekilen havanın (belki de dumanın) diğer bölgeleri kirletmemesi ve korunan mahal ile aspirasyon ve algılama ünitesi arasındaki basınç dağılımlarının dengelenmesi sağlanmaktadır.
İkincil Örneklemeli Algılama Sistemi
Boru ağının örnekleme delikleriyle analiz gerçekleştirilmektedir. Yavaş hava hareketlerinin olduğu durumlarda kullanılmaktadır. Aynı pozisyonda konumlanmış örnekleme deliklerinden oluşmakta ve noktasal dedektörlerle aynı tasarım kriterleri kullanılmaktadır. Delik çapları hidrolik hesap programı ile belirlenmekte (yüksek hassasiyet için normal havalandırma koşullarında 3.5 metre aralıklarla örnekleme delik açılabilir). Tavan yüksekliğinin fazla olduğu mahallerde (yüksek raflı antrepolar, atriumlar gibi) çok seviyeli örnekleme deliklerinin kullanımı tercih edilmektedir.
Sistemin Avantajları
Sistemin Uygulama Alanları
Hava Örneklemeli Algılama Sistemlerinin 6 ya da 12 aylık periyodlar ile mutlaka bakımlarının yaptırılması gerekmektedir. Yangın alarmı veya acil durumlarda sistemlerin sağlıklı olarak çalışabilmesi için, kurum ve kuruluşların yangın algılama ve alarm sistemlerinin bakımlarını yaptırmaları öncelikle insanların korunması ve sistemin koruması açısından zorunludur.
Ontek Yangın ve Güvenlik Teknolojileri olarak, profesyonel ekibimizle, yukarıda belirtildiği gibi erken algılamanın gerektiği alanlar için Hava Örneklemeli Algılama Sistemlerinin projelendirilmesini, malzeme teminini, montajını, devreye almasını ve bakım faaliyetlerini uluslararası normlara bağlı kalarak uygulayıp, siz değerli iş ortaklarımızın yangından korunmasına yardımcı olmaktayız. Hizmetlerimiz hakkında daha detaylı bilgi almak veya projeniz için bize ulaşmak için lütfen iletişim bilgilerimizi kullanın. Size yardımcı olmaktan mutluluk duyarız.
“Değer Katan Teknolojiler”
2025 Copyright © Ontek Grup Tüm Hakları Saklıdır.