Gözle görülebilen veya görülemeyen alevli ve duman algılamanın mümkün olamadığı açık alanlarda yanıcı gazların, parlayıcı sıvıların, patlayıcı maddelerin ve petrokimya ürünlerinin bulunduğu ortamlarda gerçekleşebilecek yangınları hızlı ve etkin bir algılama için Alev (Flame) Dedektörleri kullanılmaktadır. Alev Dedektörleri, alevin Kızılötesi (InfraRed / IR) veya Morötesi (UltraViolet / UV) dalga boyutlarında oluşturduğu radyasyonun optik sensörler sayesinde algılamasıyla merkeze bilgi vermesini sağlamaktadır. Algıladıkları dalga boylarına göre aşağıdaki dört ana kategoride gruplanmaktadırlar;
UV algılama ilkeli dedektörler, 0.18 ile 0.25 mikrometre arasındaki dalga boylu radyasyonları algılamaktadırlar, genel amaçlı yangınlara uygundurlar ve hızlı dedektörlerdir.
IR algılama ilkeli dedektörler, 4 ile 5 mikrometre arasındaki dalga boylu radyasyonları nispeten daha yavaş algılayabilirler, daha çok hidrokarbon birleşimlerinin yangınlarını algılamada etkin dedektörlerdir.
UV ve IR algılama ilkelerinin birleşimine dayalı dedektörler, iki ayrı optik sensöre sahiptirler ve her iki algılama biçimini de birleştirerek algılama yapmaktadırlar.
Birbirinden farklı dalga boylarına duyarlı iki veya daha fazla IR sensörlerinin aynı dedektör içinde kullanılması ilkesine dayalı dedektörler ise alarm kararını tüm sensörlerden gelen bilginin değerlendirilmesiyle oluşturmaktadırlar. IR algılama ilkeli dedektörlerin hatalı algılamaya yol açabilecek ortamlarda kullanılması durumunda, bu olasılığı azaltmak ve daha güvenli alarm bilgisi oluşturmak amacıyla kullanılmaktadırlar.
Yangına neden olabilecek yanıcı malzemelerin cinsine göre en uygun alev dedektörü tipi seçilmelidir. Bu tür yanıcı malzemelerin bulunduğu mahaller genellikle ex-proof teçhizat gerektirdiği için alev dedektörleri de genellikle ex-proof olarak üretilip, sertifikalandırılmaktadırlar.
Sistemin Çalışma İlkeleri
Her yanan maddenin, kendine has bir alev özelliği ve alevin içerisindeki her bir rengin ayrı bir dalga boyu bulunmaktadır. Görüntü Tabanlı Alev Dedektörleri hariç diğer tüm alev dedektörleri, elektromanyetik spektrumun IR (Kızılötesi) veya UV (Morötesi) dalga boyutlarında oluşturduğu radyasyonun optik sensörler sayesinde algılamaktadırlar. Optik sensörler; bir yarı iletkenin üzerine önce buharlaştırılıp sonra yoğunlaştırılan altın, titanyum ve bizmut gibi elementlerin işlenmesi ve karıştırılması ile belirli dalga boylarına göre ayarlanabilmektedir. Ayarlandıkları dalga boylarına maruz kaldıklarında bu optik sensörlerin iletkenliği değişmektedir. Dedektörün içindeki işlemci, optik sensörden gelen dalga formlarının sinyalini analiz etmektedir. Belirlenen dalga boyundaki alevin kıstaslarını temsil edip etmediğini belirlemektedir. Eğer eşleşme yakalanırsa, bunu alarm olarak kabul etmekte ve merkezi algılama sistemine sinyal göndermektedir. Eğer alev için olan iç algoritmalarla uyuşmamakta ise yanlış kaynak olarak kabul etmekte ve reddederek algılama yapmaya devam etmektedir.
Radyasyon (Işıma) tespiti yaptıkları için duman ve sıcaklık dedektörleri gibi tavan kotunda monte edilmeleri gerekmemektedir. Kullanıldığı mahalde alevlenmeden önce uzunca bir süre duman çıkararak malzemeler de bulunuyorsa veya böyle bir yangın olasılığı varsa, duman algılama sisteminin kurulması da gerekmektedir.
Alevi doğrudan görecek şekilde, ortam çalışma sıcaklığı, IP koruma sınıfı değeri, üreticinin belirttiği açı ve mesafelere uygunluğu gibi değerler dikkate alınarak montaj uygulaması yapılmalıdır. Dedektör algılayıcısının yüzeyinde görüş engellemeye sebep olabilecek katı madde (yağ, toz gibi) birikmesine karşı tedbir alınması gerekmektedir.
Alev Dedektörleri sadece optik olarak gördükleri veya ışığın yansıma yoluyla dedektörün optik alanına giren alanlardaki alevleri algılayabilmektedirler. Bu nedenle görüş alanlarının arkasını görmesini engelleyen cisimler var ise; yangın çıkma olasılığı olan tüm yerleri kapsayacak şekilde ve sayıda alev dedektörü kullanılarak yerleştirme yapılmalıdır. Tüm riskli alanlar dedektörler tarafından engelsiz görülecek biçimde izlenmelidir. Dedektörlerin yangını algılayabildiği uzaklık, yanan maddenin türüne ve alevin büyüklüğüne göre değiştiğinden, her alev dedektörünün kaç metre uzaklığa kadar ve hangi açıyla algılama yaptığına özen gösterilmelidir. Yangının daha küçükken algılanabilmesi ve engellerden etkilenmesi için, mahalin her köşesine ve orta noktasına alev dedektörleri yerleştirilmesi gerekli olabilmektedir. Tüm alev dedektörleri, dedektör için mesafe eğrisine karşı yangın büyüklüğünü tanımlayan ters kare kanuna göre algılama yapmaktadırlar. Bu nedenle, dedektörden yangına olan mesafe ikiye katlanırsa, alınan sinyal %25 oranında düşmektedir. Duyarlılık, algılanan kaynağı, dedektörün optik ekseninden kaydığı zaman da düşmektedir. Yerleştirmede üreticilerin spesifikasyon ve montaj talimatlarına uyulmalıdır.
Alev dedektörleri görüş alanlarının içerisindeki belirli büyüklükte bir alevi, dedektörün yüzeyinden belirli bir uzaklıkta algılayacak şekilde kalibre edilmektedirler. 30 cm x 30 cm’lik bir gazyağı veya 50 cm x 50 cm Etil Alkol havuzuyla, yangının algılanabilmesi için gerekli olan genel kalibrasyon değeri olarak kabul edilmektedir.
Alev dedektörlerinin çoğu belirli koşullar altında tanımlanmış bir yangına dayanarak nitelendirilmektedirler. Dedektörleri önceden tanımlanmış yangın tipleri dışındaki yakıtlar için kullanırken, dedektör ile yangın arasındaki maksimum mesafeye uygun ayarlamalar yapılmalıdır ve aşağıdaki ölçütlere göre alev dedektörlerinin seçimi yapılmalıdır.
Güneşin de UV ışınları yayıyor olması sebebiyle, güneş ışınlarının bol bulunduğu ortamlarda UV Alev Dedektörleri çok fazla yanlış alarm vereceği için dedektöre Solar Blind (güneş ışığından etkilenmeyen) özellik eklenmelidir.
Sistemin Çeşitleri
UV (UltraViolet / Morötesi) Alev Dedektörleri
UV (UltraViolet / Morötesi) Alev Dedektörleri, 0.18 ile 0.25 mikrometre arasındaki dalga boylu morötesi radyasyonları algılamaktadırlar. Dumansız alevli katı madde yangınları, B ve C sınıfı yangınlar, hidrokarbon yangınları (benzin, gaz, yanıcı-parlayıcı sıvılar, parlayıcı gazlar gibi), amonyak, kükürt, hidrojen, hidrazin ve magnezyum gibi alevli yangınlar için etkin algılama yapmaktadırlar. IR alev dedektörlerine göre nispeten daha hızlıdırlar, 1 saniyeden daha kısa olan bir algılama süresine sahiptir.
Güneş ışınına, yıldırım ışımasına, X ve gama ışınları, ark kaynağı ışığına, elektrik arkına ve UV ışık verebilen aydınlatma elemanlarına (halojen lambalar) karşı, UV alev dedektörleri aşırı duyarlıdırlar ve yanlış alarm verme olasılığı yüksektir. Bu gibi ışık ve ışınım kaynağına maruz kalan UV alev dedektörleri istenmeyen alarmlar veya arızalar oluşturdukları için montaj uygulamalarında bu hususa dikkat edilmesi gerekmektedir. Bu nedenle UV algılama ilkeli dedektörler, güneş ışığına doğrudan maruz kalacak şekilde uygulanmamalıdırlar ve daha çok iç ortamlarda kullanıma uygundurlar.
Duman, kirli dedektör camı, sis, sis şeklinde kirli hava, toz ve UV ışığı emici gazlar (Aseton, Butan, Klor gibi) dedektörlerin algılama hassasiyetini düşürmektedirler.
Dedektör çalışma sıcaklığı dışındaki ortamlar, cam arkasındaki yangınlar, ışık geçirgenliği olmayan cisimlerin arkasındaki yargınlar ve yağlı tabaka oluşmuş dedektör camı gibi durumlarda algılama yapamamaktadırlar.
IR (InfraRed / Kızılötesi) Alev Dedektörleri
IR (InfraRed / Kızılötesi) Alev Dedektörleri, 4 ile 5 mikrometre arasındaki dalga boylu kızılötesi radyasyonları algılamaktadırlar. Dumansız alevli katı madde yangınları, B ve C sınıfı yangınlar ve hidrokarbon yangınları (benzin, gaz, yanıcı-parlayıcı sıvılar, parlayıcı gazlar gibi) için etkin algılama yapmaktadırlar. 3 ile 5 saniye arasında algılama süresine sahiptir.
Sıcak yüzeylerden ışıma (black body radiation), IR Işık verebilen elemanlar, IR kaynakları, güneş ışığı yansımaları ve halojen ışık kaynakları; IR alev dedektörlerinin yanlış algılama yapmasının sebeplerindendir.
Güneş ışığı ve lambalar da kızılötesi radyasyon üretirler, fakat alev belirli bir frekansta 3 ila 30 Hz’lik bir titreşim oranıyla titremektedir. IR alev dedektörleri, darbeli radyasyona ayarlandığı için güneş ışığı ve lambalara maruz kalmaktan etkilenmemektedir, bu sayede iç ve dış ortamlarda kullanıma uygundurlar.
Duman, sis şeklinde kirli hava ve toz dedektörlerin algılama hassasiyetini düşürmektedirler.
Dedektör çalışma sıcaklığı dışındaki ortamlar, ışık geçirgenliği olmayan cisimlerin arkasındaki yangınlar ve hidrojen, fosfor, natriyum, magnezyum, kükürt yangınları gibi durumlarda algılama yapamamaktadırlar.
UV / IR Birleşik Alev Dedektörleri
UV ve IR algılama ilkelerinin birleşimine dayalı dedektörler, iki farklı optik sensöre sahiptirler ve her iki algılama biçimini de birleştirerek daha hızlı ve nispeten daha doğru algılama yapmaktadırlar.
UV ve IR alev dedektörleri için uygulamada dikkat edilmesi gereken durumlar, bu dedektörler için de geçerlidir. UV alev dedektörlerinin hatalı alarmlara yol açabileceği ortamlarda, UV/IR dedektörlerinin kendi içinde çift kontrol yapması sayesinde daha verimli çözüm sunabilmektedir.
3-IR Alev Dedektörleri
Birbirinden farklı dalga boylarına duyarlı üç IR sensörünün aynı dedektör içinde kullanılması ilkesine dayalı dedektörler, alarm kararını tüm sensörlerden gelen bilginin değerlendirilmesiyle oluşturmaktadırlar. IR algılama ilkeli dedektörlerin hatalı algılamaya yol açabilecek ortamlarda kullanılması durumunda, bu olasılığı azaltmak ve daha güvenli alarm bilgisi oluşturmak amacıyla kullanılmaktadırlar. Bu üç sensör, farklı ve spesifik kızıl ötesi dalga boylarını ölçer. Böylece yangınları, yapay ışık ve güneş ışığından ayırır. Yalancı alarmlara karşı en iyi performansı gösteren ve daha uzun mesafeden algılama kapasitesine sahip bu dedektörler, iç ve dış alanlarda kullanıma uygundur.
Hidrokarbon (benzin, gaz, yanıcı-parlayıcı sıvılar, parlayıcı gazlar gibi) türevi alevlenmelerde en iyi çözümü sağlamaktadır.
Sistemin Uygulama Alanları
Alev (Flame) Algılama Sistemlerinin 6 ya da 12 aylık periyodlar ile mutlaka bakımlarının yaptırılması gerekmektedir. Yangın alarmı veya acil durumlarda sistemlerin sağlıklı olarak çalışabilmesi için, kurum ve kuruluşların yangın algılama ve alarm sistemlerinin bakımlarını yaptırmaları öncelikle insanların korunması ve sistemin koruması açısından zorunludur.
Ontek Yangın ve Güvenlik Teknolojileri olarak, profesyonel ekibimizle, yukarıda belirtildiği gibi ani patlama veya parlamanın olabileceği, patlayıcı sıvı veya gazların bulunduğu ortamlarda hızlı algılamanın gerektiği alanlar için Alev (Flame) Algılama Sistemlerinin projelendirilmesini, malzeme teminini, montajını, devreye almasını ve bakım faaliyetlerini uluslararası normlara bağlı kalarak uygulayıp, siz değerli iş ortaklarımızın yangından korunmasına yardımcı olmaktayız. Hizmetlerimiz hakkında daha detaylı bilgi almak veya projeniz için bize ulaşmak için lütfen iletişim bilgilerimizi kullanın. Size yardımcı olmaktan mutluluk duyarız.
“Değer Katan Teknolojiler”
2025 Copyright © Ontek Grup Tüm Hakları Saklıdır.