Sprinkler (Yağmurlama) Söndürme Sistemleri, yangınların yukarıdan müdahale ile söndürülmesi ilkesine dayanan ve belirli bir süre içerisinde tasarım alanı üzerine belirlenen miktarda suyu püskürtme yönteminin uygulandığı sistemlerdir. Geniş alanlarda hızlı bir şekilde yayılma olasılığı olan yangınlarda erken tepki süresiyle müdahale başlatarak, darbe etkisiyle yangın ilk aşamada baskılanmakta, yanan malzemenin sıcaklığı düşürülmekte ve soğutma etkisiyle yangının kontrol altına alınmasını ve söndürülmesini sağlamaktadır. Ayrıca, yangınla birlikte ortaya çıkan dumanın bastırılmasını sağlayarak müdahale ekiplerinin çalışmalarını kolaylaştırmaktadır. Sprinkler sistemleri bu özellikleriyle bünyesinde birçok farklı değerli malzeme bulunduran fabrikalar ya da daha büyük alana sahip diğer işletmelerin korunmasını sağlamaktadır.
Yangın oluşması için oksijen, sıcaklık-ısı ve yanıcı bir etmen gerekmektedir. Yangının hızlı ve kalıcı olarak söndürülebilmesi için bu üç etkenden birinin yok edilmesi gerekmektedir. Sulu söndürme sistemi olan sprinkler yangın söndürme sistemleri ortamın sıcaklığını hızlı bir şekilde düşürerek ve yangını söndürmektedir. A tipi ve C tipi yangın türlerinde daha etkili ve işlevsel olduğu görülmektedir. Bu özelliğiyle sprinkler sistemleri, otomatik söndürme sistemleri içerisinde en etkili olan sistemlerden biri olmaktadır.
Sprinkler söndürme sistemi ile korunacak alan ve binalar kullanım amaçlarına bağlı olarak; düşük, orta ve yüksek tehlike grubunda sınıflandırılmaktadır. Eğer aynı bina veya alanda birden fazla tehlike sınıfı söz konusu ise; en yüksek tehlikeye sahip olan sınıfa göre sistemin tasarlanması gerekmektedir. Bu husus doğrultusunda, uygulama yapılacak alan ve bu alanda yanıcı ve parlayıcı madde, yüksek raflı sıralama düzeni olup olmadığı, donma riski olup olmaması, yangın tehlike risk grubu ve deprem bölgesinde olup olmadığı gibi detaylar dikkate alınarak NFPA 13 (Standard for the Installation of Sprinkler Systems), TS EN 12845 (Sabit Yangın Söndürme Sistemleri – Otomatik Sprinkler Sistemleri) standartları ve FM Data Sheet 02-09 normlarına göre Sprinkler (Yağmurlama) Söndürme Sistemi tasarımı, projelendirmesi ve bilgisayar tabanlı hidrolik hesaplarının yapılması gerekmektedir. Bu doğrultuda, sprinkler yangın söndürme sistemi ürünlerinin kurulumu yapılmadan önce; pompa kapasitesi, pompa adeti, pompa seçimi, su deposu hacmi, alarm vanası, sprinkler çapı, sprinkler adeti, sprinkler ısı derecesi, boru çapı, boru metrajı, boru montaj güzergahı belirlenmektedir. Sistemin sağlıklı ve güvenilir bir şekilde çalışabilmesi için bu hesapların uzman kişiler tarafından yapılması ve sahada deneyimli personeller tarafından uygulanması gerekmektedir.
Resmi Gazetenin 19.12.2007 gün ve 26735 sayılı sayısında yayınlanan “Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik” gereği can ve mal kaybının önüne geçilmesi amacıyla, yangına erken tepki verilmesinin sağlanması ve belirli bir süre içerisinde tasarım alanı üzerine belirlenen miktarda suyun boşaltılarak yangının kontrol altına alınması ve söndürülmesi için Sprinkler (Yağmurlama) Söndürme Sistemlerinin dizayn ve tasarımlarının yapılması zorunluğu bulunmaktadır. Bu zorunluğunun hangi alanlar için geçerli olduğu yönetmelik Madde 96’da belirtilmiştir. Bu maddeye göre aşağıdaki alanlarda sprinkler söndürme sistemleri zorunludur.
Sistemin Çalışma İlkeleri
Sprinkler söndürme sistemi; TS EN 12259 standardına uygun sprinkler başlıkları, borular, bağlantı parçaları ve askılama ekipmanları, kontrol vanaları, alarm zilleri, akış göstergeleri, yangın pompaları gibi elemanlardan meydana gelmektedir. Sistem çalıştığın dair bina içindekilere alarm verilmesi için alarm ve/veya akış anahtarı sayesinde bina yönetim sistemlerine ve yangın algılama sistemlerine bilgi iletilebilmektedir.
Yangın durumunda ortaya çıkan yüksek ısı ile sprinklerin ucundaki cam tüp patlayarak sprinkler başlığı otomatik olarak aktive olmakta ve boru hattı içerisindeki su basıncının etkisiyle ortama yağmurlama halinde boşalmaktadır. Sprinkler başlığı aktive sıcaklığına göre farklılık göstermekte ve içerisindeki farklı renkteki cam tüpler sayesinde ayırt edilebilmektedir.
Sprinklerin aktive olması ile boru hattındaki basınç düşmektedir. Akış anahtarı bu akışı algılamakta ve yangın algılama paneline bilgi vermektedir. Su akışı ile birlikte ıslak alarm vanalarının geciktirme hücresi dolmakta ve metal gong çalışmaya başlamaktadır.
Yangın pompa gruplarında ise ilk olarak jokey pompa çalışmaya başlamakta, basınç kaybının jokey pompa tarafından karşılanamayacağı seviyeye geldiğinde ise yangın pompalarının panelinde bulunan algılama hatları aracılığı ile iletilen basınç düşüşü bilgisi yangın pompalarının devreye girmesini sağlamaktadır.
Sistemin Çeşitleri
Sprinkler başlığının oryantasyonuna göre başlıca sprinkler çeşitleri;
Sistemin çalışma prensibine göre sprinkler sistemi çeşitleri;
Islak Borulu (Wet Pipe) Sprinkler Sistemi
Islak Borulu (Wet Pipe) Sprinkler Sisteminde, hesaplamalar sonucu belirlenen yangın pompa kapasitesi ile basınçlandırılan su, boru hattı içerisinde basınçlı bir şekilde söndürmeye hazır bulunmaktadır. Boru hatlarında sürekli su bulunduğu için ortam sıcaklığının 95°C’yi geçmediği alanlarda uygulanabilmektedir. Boru hattı içerisindeki suyun donma riskinin olduğu (ortam sıcaklığının +4°C‘nin altına düşme ihtimali olan) düşük sıcaklığa sahip alanlarda, suyun donmasını engellemek için antifriz sistemi veya elektrikli izlemeli ısıtıcı kablo sistemi ile uygulanabilmektedir. En çok tercih edilen sprinkler sistemi olması sebebi yangına gecikmeden direkt müdahale edebilme imkanı sunmasından kaynaklanmaktadır.
Yangın durumunda ortaya çıkan yüksek ısı ile sprinklerin ucundaki cam tüp patlayarak sprinkler başlığı otomatik olarak aktive olmakta ve boru hattı içerisindeki su basıncının etkisiyle ortama yağmurlama halinde boşalmaktadır. Sprinkler başlığı aktive sıcaklığına göre farklılık göstermekte ve içerisindeki farklı renkteki cam tüpler sayesinde ayırt edilebilmektedir. Sistemde kullanılan ıslak alarm ve/veya akış anahtarı sayesinde bina yönetim sistemlerine ve yangın algılama sistemlerine bilgi iletilebilmektedir.
Başlıca kullanım alanları; depolar, üretim alanları, atölyeler, ofis ve konut gibi alanlardır.
Avantajları;
Kuru Borulu (Dry Pipe) Sprinkler Sistemi
Donma riskinin olduğu ve ısıtılmayan ortamlarda (ortam sıcaklığının +4°C‘nin altına düşme ihtimali olan) alanlarda ıslak borulu sistem yerine Kuru Borulu (Dry Pipe) Sprinkler Sistemi tercih edilmektedir. Kuru borulu sistemde, boru hattı ile su kaynağı arasında boru hattının başlangıcındaki vanayı kapalı tutacak basınçlı hava veya azot gazı bulunmaktadır. Böylece basınçlı su, boru hattının içinde değil vananın arkasında hazır tutularak beklemektedir. Boru hattı hattının başlangıcındaki vana bölümü ısıtılan mahallere konulmaktadır.
Yangın durumunda ortaya çıkan yüksek ısı ile sprinklerin ucundaki cam tüp patlayarak sprinkler başlığı otomatik olarak aktive olmakta ve boru hattın içerisindeki hava veya azot gazının basıncının düşmesiyle, boru hattı başlangıcındaki vana otomatik açılarak suyu boru hattına dağıtmaktadır. İlgili boru hattının su ile dolmasıyla, sprinkler başlığı vasıtasıyla ortama su yağmurlama halinde boşalmaktadır. Sistemde yer alan kuru alarm vanası ve/veya akış anahtarı sayesinde bina yönetim sistemlerine ve yangın algılama sistemlerine bilgi iletilebilmektedir.
Başlıca kullanım alanları; dış ortam depoları, soğuk hava depoları ve yükleme rampaları gibi alanlardır.
Avantajları;
Baskın (Deluge) Sprinkler Sistemi
Yangın riskinin ve yayılım hızının yüksek olduğu ve kısa sürede yoğun miktarda suyun ihtiyaç duyulduğu alanlarda Baskın (Deluge) Sprinkler Sistemleri tercih edilmektedir. Baskın sprinkler sisteminde, ısı ile aktive olan sprinkler başlıkları yerine açık uçlu sprinkler başlıkları kullanılmaktadır. Tesisatı ve sprinkler başlıklarını korumak için ortam şartlarına uygun kep ve kapaklar kullanılmaktadır. Boru hattı içerisinde su, hava veya azot gazı bulunmamaktadır.
Baskın sprinkler sistemi, yangın algılama sistemleriyle entegre ve beraber çalışmaktadır. Ortamdaki yangın durumu, yangın algılama sistemi tarafından veya pilot sprinkler hattı ile algılanmaktadır. Yangın algılama panelinden, normalde kapalı durumda olan baskın alarm vanasına sinyal gönderilmekte ve kendiliğinden otomatik olarak harekete geçerek açılması sağlanmaktadır. Açık uçlu sprinkler başlığı kullanılmakta olduğu için ortamdaki tüm sprinkler başlıklarından ortama su boşalmakta ve yangının yayılması önlenmektedir. Sistemde yer alan baskın alarm vanası ve/veya akış anahtarı sayesinde bina yönetim sistemlerine ve yangın algılama sistemlerine bilgi iletilebilmektedir.
Başlıca kullanım alanları; üretim alanları, yüksek tehlike sınıfındaki depolar, hangarlar, petrol tesisleri ve tank soğutma sistemleri ve trafolar gibi alanlardır.
Avantajları;
Ön Tepkimeli (Preaction) Sprinkler Sistemi
Su boşalmasının oluşturacağı zararın yüksek olduğu arşiv, müze, kütüphane, tarihi binalar gibi azami önem taşıyan, hatalı aktivasyon sonucunda suyun oluşturacağı hasardan korunmak için Ön Tepkimeli (Preaction) Sprinkler Sistemi tercih edilmektedir. Kuru borulu sprinkler sistemleri gibi boru hattı ile su kaynağı arasında boru hattının başlangıcındaki vanayı kapalı tutacak basınçlı hava veya azot gazı bulunmaktadır. Basınçlı su, boru hattının içinde değil ön tepkimeli alarm vananın arkasında hazır tutularak beklemektedir.
Kuru borulu sistemlerden farklı olarak alarm vana setinin aktivasyonu, pnömatik ve/veya elektrik aktivasyonlu olmaktadır. Yağmurlama başlığının aktive olmasının ardından öncelikle boru hattında bulunan basınçlı hava veya azot boşalmaktadır. Fakat suyun boşalması için yağmurlama başlıklarının aktive olmasın harici doğrulayıcı olarak yangın algılama sisteminin alarm bilgisinin doğrulamasının gerekmektedir. Sistemde yer alan ön tepkimeli (preaction) alarm vanası ve/veya akış anahtarı sayesinde bina yönetim sistemlerine ve yangın algılama sistemlerine bilgi iletilebilmektedir.
Başlıca kullanım alanları; arşivler, matbaalar, kütüphaneler, tarihi binalar, üretim alanları, depolar, soğuk hacimler ve bilgisayar odaları gibi alanlardır.
Avantajları;
Ön tepkimeli sprinkler sistemi kendi içerisinde çalışma tetiklenme prensipleri bakımından üçe ayrılmaktadırlar;
Ön tepkili alarm vanasından boru hattına su geçişi, yangın algılama sisteminin devreye girmesi ile başlamaktadır. Yangın algılama sisteminde yer alan dedektörlerin aktive olması ön tepkimeli alarm vanasının açılmasına sebep olmakta ve sistemi aktive etmektedir.
Ön tepkimeli alarm vanasından boru sistemine su geçişi, sprinkler başlıklarının aktive olması veya yangın algılama sisteminin devreye girmesi ile başlamaktadır. Yangın algılama sisteminde yer alan dedektörlerin aktive olmasından bağımsız olarak boru içindeki basınç düşüşü ön tepkimeli alarm vanasının açılmasına sebep olmakta ve sistemi aktive etmektedir.
Ön tepkimeli alarm vanasından boru sistemine su geçişi, sprinkler başlıklarının aktive olması ve yangın algılama sisteminin devreye girmesi ile başlamaktadır. Sistemin aktive olması için hem yangın algılama sisteminde yer alan dedektörlerin aktif olması hem de sprinkler başlıklarının aktive olması gerekmektedir.
Sprinkler başlığının aktive olmasının ardından, borularda bulunan basınçlı hava veya azot ortama boşalmakta ve yangın algılama sisteminden gelen tetikleme ile birlikte boru hattına su geçişi olmaktadır. Sadece, yangın durumunda ortaya çıkan yüksek ısı ile sprinklerin ucundaki cam tüpü patlayan sprinkler başlıklarında su boşalmaktadır.
Sistemin Uygulama Alanları
Sprinkler (Yağmurlama) Söndürme Sistemlerinin 6 ya da 12 aylık periyodlar ile mutlaka bakımlarının yaptırılması gerekmektedir. Yangının söndürülmesi ve acil durumlarda sistemlerin sağlıklı olarak manuel ve/veya otomatik bir şekilde çalışabilmesi için, kurum ve kuruluşların sprinkler yangın söndürme sistemlerinin bakımlarını yaptırmaları öncelikle insanların korunması ve sistemin koruması açısından zorunludur.
Ontek Yangın ve Güvenlik Teknolojileri olarak, profesyonel ekibimizle, tesislerinizdeki geniş alana sahip mahallerin yangından korunma ve söndürme işlevini yerine getiren Sprinkler (Yağmurlama) Söndürme Sistemlerinin projelendirilmesini, malzeme teminini, montajını, devreye almasını ve bakım faaliyetlerini uluslararası normlara bağlı kalarak uygulayıp, siz değerli iş ortaklarımızın yangından korunmasına yardımcı olmaktayız. Hizmetlerimiz hakkında daha detaylı bilgi almak veya projeniz için bize ulaşmak için lütfen iletişim bilgilerimizi kullanın. Size yardımcı olmaktan mutluluk duyarız.
“Değer Katan Teknolojiler”
2025 Copyright © Ontek Grup Tüm Hakları Saklıdır.