Karbondioksit (CO2) gazı, atmosferde soluduğumuz havada hali hazırda bulunmaktadır. Dolayısıyla ozon tabakasını inceltici herhangi bir etkisi yoktur. Kimyasal gaz grubunda da yer almadıkları için atmosferde bir geri dönüşüm süresi, sera etkisi ve ozon tabakasına zararı yoktur. Renksiz, kokusuz ve elektriksel iletkenliği bulunmayan, bir temiz olmayan gazlı yangın söndürücü ajanıdır. UL, FM, LPCB, GOST ve VdS gibi dünya çapında birçok standart ve organizasyon tarafından onaylanmış bir söndürücü gazdır.
Karbondioksit (CO2) Gazlı Söndürme Sistemleri, temiz olmayan gazlı söndürme sistemi sınıfında olup; yüksek basınçlı silindirlerde veya düşük basınçlı tanklarda depolanabilmektedir. 1900’lü yılların başlarından itibaren söndürme sistemlerinde kullanılmakta olan en eski yangın söndürücü gazdır. Özellikle büyük yangınlar için insansız ortamlarda kullanılan bir yangın söndürme sistemidir. Karbondioksit gazının, ortamda bulunan oksijen konsantrasyonunu yangının devam etmesi gereken oksijen yoğunluğunun altına hızlı bir şekilde düşürmesi ve oluşturduğu soğutma etkisiyle birlikte ilgili alandaki sıcaklığı azaltması yoluyla yangını kontrol altına almaktadır.
Çok etkili bir söndürme gücüne sahip olan karbondioksit gazlı söndürme sistemleri, insan bulunan alanlarda tercih edilememekte veya gaz boşalmadan önce gerekli önlemlerin alınması gerekmektedir. Çünkü, karbondioksit gazı ortamdaki oksijen seviyesini düşüren boğucu etkisiyle solunumun kontrolü, vasküler sistemin çalışması ve beyin fonksiyonlarına kadar birçok önemli yaşamsal fonksiyonları etkilemektedir. İnsan bulunan veya insan geçişlerin yoğun olduğu mahallerde bu durumların önüne geçmek için ortamda görevli personelden başka insan bulunmamalıdır. Görevli personeller de kendi koruyucu önlemleri almalıdır. Borulama tesisatına pnömatik zaman geciktiriciler ve kontrollü bloklama vanaları montajı yapılmaktadır. Bakım sırasında yanlışlıkla veya kaza sonucu boşaltmayı engellemek için manuel müdahale edilebilecek sistem kilitleme vanaları kullanılmaktadır. Ayrıca, karbondioksit gazı boşaldığında etrafta bir bulut oluşmakta ve görüş mesafesini sıfırlamaktadır. Bu nedenle, tanımlanan çıkış yolları açık tutulmalı ve uygulama alanında acil aydınlatmalar bulundurulması gerekmektedir.
Özellikle kimyasalların bulunduğu hacimlerde, elektrik enerjisinin bulunduğu kapalı mekanlarda ve ambalaj sektöründe baskı makinelerinin solvent ile işlem yapılan bölümleri gibi ekipman ya da objelerin korunmasında en etkin çözümdür. Su, kimyasal toz ve köpük gibi yangın söndürme sistemlerinde yangından sonra açığa çıkan ve temizlenmesi gereken atıklar bu sistemde yer almamaktadır. Karbondioksit asal bir gaz olduğundan metaller veya plastiklerle reaksiyona girmemektedir. Bu, onu paslanmaya neden olacak şekilde oksitleyen suya üstün bir çözüm haline getirmektedir. Öte yandan, soğutma etkisinden dolayı narin elektrikli ve elektronik cihazların bulunduğu mahallerde, ayrıca boğma etkisinden dolayı insanlı mahallerde sıkı güvenlik önlemlerinin alınmasından sonra kurulması ve kullanılması gerekmektedir.
NFPA 12 (Standard on Carbon Dioxide Extinguishing Systems) standardında tanımlandığı şekilde tasarlanan Karbondioksit (CO2) gazlı söndürme sistemleri için boşaltma süresi minimum 60 saniyedir. Korunan mahal hacmin bütününe göre (total flooding) tasarım yapılabildiği gibi, bölgesel söndürme (local application) sistemi olarak da tasarlanabilmektedir. Bu özelliğiyle lokal söndürme yapılabilen tek gazlı söndürme sistemidir. Bölgesel söndürme uygulamaları için boşaltma süresi en az 30 saniyedir. Söndürme işlemini tamamlamak için daha uzun soğutma süresi gerekiyorsa, boşaltma süresi uzatılabilmektedir. Minimum tasarım konsantrasyonu %34’dür. Daha özel yanıcı özellikli sıvılar ve içte içe yanma özelliği olan cisimler için (deep seated fire) daha yüksek konsantrasyonlar kullanılmakta olup “Kuru Elektrik” yangınları için %50, “Dosya Depoları, Baca ve Kanal” yangınları için %65 ve “Depo Sahaları ve Baca Kolektörleri” için %75’tir.
Bu sistemlerin uygulamaları yapılmadan önce dikkat edilmesi gereken tasarım hususları bulunmaktadır. Bunlar; Gazlı söndürme sistemi kurulacak mahalde bulunan yanıcı malzemenin cinsi, miktarı, mahal sıcaklığı, mahalin rakım bilgisi, asma tavan ve yükseltilmiş döşeme olup olmama durumları gibi gaz hesabını etkileyen temel öğeler ve mahal hacim ölçülerinin doğru bir şekilde alınıp, minimum tasarım konsantrasyonuna göre gerekli gaz miktarı, silindir kapasitesi, nozul adeti gibi hesaplarının doğru bir şekilde, mahale kurulacak sistemin uygunluğu, sistem tasarımı ve hidrolik hesaplarının yapılması gerekmektedir. Sistemin sağlıklı ve güvenilir bir şekilde çalışabilmesi için bu hesapların uzman kişiler tarafından yapılması ve sahada deneyimli personeller tarafından uygulanması gerekmektedir.
7 gün 24 saat olası bir yangında hızlı algılama ve söndürme istenilen kıymetli varlıkların muhafaza edildiği alanlar Karbondioksit (CO2) gazlı söndürme sistemi ile korunabilmektedir. Korunacak mahal, hayali iki bölüme ayrılmakta ve her bölüme ayrı algılama dedektörlerinin montajı yapılmaktadır. İki ayrı konvansiyonel algılama hattı üzerindeki algılama dedektörleri yangın söndürme bölgesini sürekli olarak izlemektedir. Hatlar üzerinden gelen uyarılar, konvansiyonel algılama ve söndürme kontrol paneline iletilmektedir. Çapraz zonlu yangın algılama sistemi prensibi sayesinde, farklı bölgeden iki detektörün de yangını algılaması ile gerçek bir yangın olup olmadığı doğrulanmaktadır. Hatalı alarmlar ile sistemin boşalması engellenmiş olunmaktadır. Yangın durumunda panel, elektriksel sinyal ile korunan mahalin dışında bulunan söndürücü silindirin selenoid vanasını açmaktadır. Basınçlı halde bulunan Karbondioksit (CO2) gazı; yapılan hidrolik hesap doğrultusunda montajı yapılan boşaltma boruları ve nozullar aracılığıyla yangın mahaline boşalmaktadır. Aynı zamanda yangın algılama ve söndürme kontrol paneli sesli ve/veya görsel bir alarmı tetiklemekte, böylece mevcut kişilerden odayı terk etmeleri ve dışarıdaki personelin mahale girmemesi sağlanmaktadır. Yangının algılanmasından sonra söndürme paneli ile 0 ile 60 saniye arasında gecikme süresi belirlenebilmektedir. Bu süre içinde, mahalde gerçek bir yangın olup olmadığı kontrol edilebilmekte ve gerekirse iptal butonu ile yangın söndürme fonksiyonu devreye girmeden iptal edilebilmektedir. Sistemin tekrardan aktif edilmesi için, panelden yeniden ayarlama (reset) yapmak gerekmektedir. Ayrıca, yangın durumun gecikme süresi beklemeden de panel üzerinden ya da söndürme başlatma butonu ile elektriksel olarak ya da silindir üzerinde bulunan manuel başlatma butonu üzerinden mekaniksel olarak söndürme fonksiyonu devreye alınabilmektedir. Böylece olası bir yangında oluşacak kaybı en aza indirerek yangını söndürmek mümkün olabilmektedir.
Korunan mahal hacmin bütününe (total flooding) söndürme yapan karbondioksit (CO2) gazının, gaz boşaltma anında dışarıya kaçmaması için gazlı söndürme sistemleri ile korunacak mahallerin mahfaza bütünlüğünün kontrolü yapılmalı ve sızdırmaz olduğunun teyit edilmesi gerekmektedir. TS EN 15004-1 (eski ISO 14520) standardı tarafından zorunlu tutulan Door Fan – Oda Sızdırmazlık Testinin sistemin, kurulumunun hemen ardından devreye alınmadan önce gerçekleştirilmesi ve her 12 ayda en az bir kez tekrarlanması gerekmektedir. Ayrıca odada yapılabilecek herhangi bir değişikliğin ve sızdırmazlığı bozacak işlemler sonrasında da testin tekrarlanması şarttır. Ontek Yangın ve Güvenlik Teknolojileri olarak, kalibrasyonlu Retrotec marka ekipmanlarımız ve profesyonel ekibimizle, tesislerinizde bulunan Karbondioksit (CO2) gazlı söndürme mahallerinin Door Fan – Oda Sızdırmazlık Testlerini ulusal ve uluslararası normlara göre gerçekleştirerek siz değerli iş ortaklarımızın yangından korunduğuna emin olmasına yardımcı olmaktayız.
Sistemin Çeşitleri
Düşük Basınçlı Karbondioksit (CO2) Gazlı Söndürme Sistemleri
Yüksek miktarda karbondioksit ajanına ihtiyaç duyulan büyük hacimler için kullanılmaktadır.
Tanklarda -18°C’de 20,5 barda likit olarak muhafaza edilen CO2, yangın esnasında odaya gaz fazında boşalarak etkili bir yangın söndürme sağlamaktadır.
Yüksek Basınçlı Karbondioksit (CO2) Gazlı Söndürme Sistemleri
Hem toplam hacim koruma hem de bölgesel koruma uygulamalarında kullanılmaktadır.
Ortam sıcaklığına bağlı olarak sürekli olarak gaz ve likit fazları arasında geçiş yapmaktadır. Bu yüzden, manometre ile silindirlerin basınçlarını kontrol etmek mümkün değildir. Yangın alarm sisteminden silindirlerin durumunu kontrol etmek gerekir veya tartı mekanizması ile tüp ağırlıkları kontrol edilmelidir. Sistem, mahale nozullar vasıtasıyla gaz fazında boşalmaktadır.
Sistemin Avantajları
Sistemin Uygulama Alanları
Karbondioksit gazlı söndürme sistemleri standartlar limitinde spesifik risklerin ve ekipmanların olduğu yangınların söndürülmesinde etkili sonuçlar vermektedir. Aşağıda izin verilen şartların dışında, karbondioksit gazlı söndürme sistemleri insanların sürekli veya geçici olarak zaman harcadıkları mahallerde uygulanmamalıdır.
Karbondioksit (CO2) Gazlı Söndürme Sistemlerinin 6 aylık periyodlar ile mutlaka bakımlarının yaptırılması gerekmektedir. Yangının söndürülmesi ve acil durumlarda sistemlerin sağlıklı olarak manuel ve/veya otomatik bir şekilde çalışabilmesi için, kurum ve kuruluşların gazlı yangın söndürme sistemlerinin bakımlarını yaptırmaları öncelikle insanların korunması ve sistemin koruması açısından zorunludur.
Ontek Yangın ve Güvenlik Teknolojileri olarak, profesyonel ekibimizle tesislerinizdeki yangın riski yüksek mahallerin yangından korunma ve söndürme işlevini yerine getiren Karbondioksit (CO2) Gazlı Söndürme Sistemlerinin projelendirilmesini, malzeme teminini, montajını, devreye almasını ve bakım faaliyetlerini uluslararası normlara bağlı kalarak uygulayıp, siz değerli iş ortaklarımızın yangından korunmasına yardımcı olmaktayız. Hizmetlerimiz hakkında daha detaylı bilgi almak veya projeniz için bize ulaşmak için lütfen iletişim bilgilerimizi kullanın. Size yardımcı olmaktan mutluluk duyarız.
“Değer Katan Teknolojiler”
2025 Copyright © Ontek Grup Tüm Hakları Saklıdır.