Yangın söndürme sistemlerinin ana amacı, yangına erkenden müdahale ederek can ve mal güvenliğini en üst mertebede sağlamaktır. Diğer taraftan, özel olarak muhafaza edilen ve teknolojik ilerlemeye bağlı olarak üretilen, yangın riski yüksek, değerli veya sıvı riski taşıyan ekipmanların yaşadığımız alanlarda kullanımının yaygınlaşması sonucu klasik sulu yangın söndürme sistemleriyle, bu malzeme ve ekipmanların bulunduğu alanların veya hacimlerin zarar görmeden korunması mümkün değildir. Bunun neticesinde, hassas ve kıymetli eşyaların yangınla mücadele esnasında zarar görmeden, güven altında bulundurulması amacıyla otomatik ve elle çalıştırılabilme özelliğinde bulunan gazlı söndürme sistemleri geliştirilmiştir. İnsanların bulunduğu odalarda, belirli şartlar altında temiz gazlı söndürme sistemleri kullanılmaktadır. Temiz gazlı olmayan sistemler ise yalnızca içeride canlı bulunmayan mahaller için özel şartlarla kullanılabilmektedir. Bu sistemlerin elektriksel iletkenliği olmadığı için insan ve çevre için güvenlidir. Gazlı söndürme sistemleri bu vasıflarıyla, kendisini diğer yangın söndürme sistemlerinden belirgin bir şekilde ayırmaktadır.
Gazlı Söndürme Sistemleri için iki şekilde uygulama yapılabilmektedir. Bunlar, söndürme yapılacak tüm mahal ve odanın söndürülmesi veya tüm oda yerine sadece belirli bir boyuttaki elektrik panoları ve benzeri kritik sistemler gibi daha küçük hacimlerin yangından korunma ve söndürülmesidir.
Gazlı söndürme sistemleri temelde 2 prensiple söndürme işlevlerini yerine getirirler;
Gazlı Söndürme Sistemleri için mevcut proje detayları dikkat alınarak, tasarım ve hidrolik hesaplamaların yapılması gerekmektedir. Resmi Gazetenin 19.12.2007 gün ve 26735 sayılı sayısında yayınlanan “Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik” ve yönetmelikte belirtilmeyen detaylar için TSE EN 15004 (Yangınla Mücadelede Sabit Sistemler – Gazlı Söndürme Sistemleri) ve NFPA 2001 (Standard on Clean Agent Fire Extinguishing Systems) standartlarına göre tasarım ve hesaplamalar yapılmaktadır. Tasarımların tüm sistemi ve ekipmanlarını kapsayacak şekilde aynı standarda göre yapılması gerekmektedir. Sistemlerin UL, FM, LPCB, VdS gibi uluslararası akredite kuruluşlar tarafından test edilmiş̧ ve sertifikalandırılmış olması ayrıca çok önemlidir.
Bu sistemlerin uygulamaları yapılmadan önce dikkat edilmesi gereken hususlar vardır. Bunlar; gazlı söndürme sistemi kurulacak mahalin hacim bilgisi ve minimum tasarım konsantrasyonuna göre gerekli gaz miktarı, mahale kurulacak sistemin uygunluğu, sistem tasarımı, hidrolik hesaplar ve maliyet hesapları gibi önemli detayların öncelikle yapılması gerekmektedir. Sistemin sağlıklı ve güvenilir bir şekilde çalışabilmesi için bu hesapların uzman kişiler tarafından yapılması ve sahada deneyimli personeller tarafından uygulanması gerekmektedir.
NFPA 2001 ve TS EN 15004-1 (eski ISO 14520) göre gazın boşaltıldığı mahal içinin sızdırmaz olması gerekmektedir. Mahal içindeki sızdırmazlığı bozan boru, kablo, kablo tavası, havalandırma kanalı gibi geçişlerinin de yangın durdurucu gibi pasif yangın korunum malzemeleri ile kapatılması gerekmekte olup, gaz boşaltma anında gazın dışarıya kaçmaması sağlanmalıdır. Ayrıca, mahal içerisinde doğal havalandırma amaçlı pencere, kapı veya duvarda bulunan menfez ve varsa havalandırma bacalarının gaz boşalım anında otomatik olarak kapanacak şekilde dizayn edilmesi gerekmektedir. Aksi taktirde gaz miktarının eksik hesaplanması sonucunda silindir yeterli gaz atışı yapamayacağından dolayı söndürme tamamen gerçekleşmeyecektir. Söndürme sistemi yapılan alanın sızdırmazlık testlerinin yapılması önemlidir. “Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik” gereğince, öncelikle can ve mal kaybının önüne geçilmesi amacıyla doğru tasarım ve hesaplamaların yapılması zorunludur.
Sistemin Çeşitleri
Gazlı söndürme sistemlerinin iki çeşidi bulunmaktadır.
Temiz Gazlı Yangın Söndürme Sistemleri
Temiz yangın söndürme sistemlerinde kimyasal veya inert gazlar kullanılmaktadır.
Kimyasal gazlar, halihazırda doğada bulunmayan, laboratuvar ortamında üretimi gerçekleştirilen gazlardır. Bu söndürücü ajan grubu, ısı enerjisini absorbe etme özelliği ile yangınları söndürmektedir. Temiz gazlı söndürme sistemlerinde en yaygın kullanılan kimyasal gaz çeşitleri;
Hidroflorokarbon grubu gazların bir çeşidi olan HFC-227 ea veya en çok bilinen ticari adıyla FM-200® otomatik yangın söndürme sistemlerinde yaygın bir şekilde kullanılmaktadır. HFC-227 ea gazı sıvı halde silindir içerisinde yer almakta ve azot ile basınçlandırılarak saklanmaktadır. Yangın durumunda en fazla 10 saniyede boşalma süresine sahiptir ve nozzle’dan odaya boşalırken sıvı halden gaz haline geçmektedir.
FK-5-1-12 veya ticari ismiyle Novec™ 1230 gazı floroketon grubuna ait bir söndürme ajanıdır. Küresel ısınmaya etki değeri çok daha düşük bir gazdır. FK-5-1-12 gazı sıvı halde silindir içerisinde yer almakta ve azot ile basınçlandırılarak saklanmaktadır. Yangın durumunda en fazla 10 saniyede boşalma süresine sahiptir ve nozzle’dan odaya boşalırken sıvı halden gaz haline geçmektedir.
1990’lı yıllara kadar otomatik gazlı söndürme sistemlerinde yaygın olarak kullanılan Halon 1301 gazının 1994’de yasaklanmasından sonra Hidroflorokarbon grubu gazların bir diğer çeşidi olan HFC-125 gazı kullanılmaya başlanmıştır. HFC-125 gazının avantajı Halon 1301 sisteminin borulama ve tesisatını kullanabilmesidir. HFC-125 gazı sıvı halde silindir içerisinde yer almakta ve azot ile basınçlandırılarak saklanmaktadır. Yangın durumunda en fazla 10 saniyede boşalma süresine sahiptir ve nozzle’dan odaya boşalırken sıvı halden gaz haline geçmektedir.
İnert gazlar, atmosferde soluduğumuz havada hali hazırda bulunan Argon, Azot ve Karbondioksit gazlarının; tek başına veya belli oranlarda karışımı yapılarak silindirlere basınçlandırılması ile hazır hale getirilen gazlardır. İnert gazlar basınç altında sıvılaştırılamaz. 200/300 bar basınç altında silindirler içerisinde saklanmaktadır. Bu basınç vana çıkışında regüle edilerek düşürülmekte ve borular aracılığıyla korunan odaya iletilmektedir. Sistem boşalma süresi 60 saniyedir. Sistem basıncı yüksek olduğu için uzun borulama yapılabilmekte; dolayısıyla silindir grupları korunan odanın uzağında bir yerde saklanabilmektedir. İnert gazlı söndürme sistemlerinde birden fazla oda, selektör vanalar yardımıyla tek sistemle korunabilmektedir. İnert gazlı sistemler çok odalı büyük projelerde fiyat avantajı sağlamaktadır. İnert gazlar, ortamdaki oksijen yoğunluğunu yangının devam etmesi gereken oksijen yoğunluğunun altına düşürerek, yangınları söndürmektedir. Gazlı söndürme sistemlerinde kullanılan inert gazlar;
Temiz Olmayan Gazlı Söndürme Sistemleri
Karbondioksit (CO2) gazlı söndürme sistemleri, temiz olmayan gazlı söndürme sistemi sınıfında olup; kullanılan en eski gazlı söndürme ajanıdır. Çok etkili soğutma etkisinin olması ve ayrıca ortamdaki oksijen yoğunluğunu yangının devam etmesi gereken oksijen yoğunluğunun altına düşürmesi nedeniyle özel koruma gereken alanlarda kullanılmaktadır. Ancak, boğucu etkisi nedeniyle insanlı mahallerde kullanılması sakıncalıdır.
Sistemin Uygulama Alanları
Gazlı Yangın Söndürme Sistemlerinin 6 aylık periyodlar ile mutlaka bakımlarının yaptırılması gerekmektedir. Yangının söndürülmesi ve acil durumlarda sistemlerin sağlıklı olarak manuel ve/veya otomatik bir şekilde çalışabilmesi için, kurum ve kuruluşların gazlı yangın söndürme sistemlerinin bakımlarını yaptırmaları öncelikle insanların korunması ve sistemin koruması açısından zorunludur.
Ontek Yangın ve Güvenlik Teknolojileri olarak, profesyonel ekibimizle, tesislerinizdeki yangın riski yüksek, değerli veya sıvı riski taşıyan ekipmanların bulunduğu mahallerin yangından korunma ve söndürme işlevini yerine getiren Gazlı Söndürme Sistemlerinin projelendirilmesini, malzeme teminini, montajını, devreye almasını ve bakım faaliyetlerini uluslararası normlara bağlı kalarak uygulayıp, siz değerli iş ortaklarımızın yangından korunmasına yardımcı olmaktayız. Hizmetlerimiz hakkında daha detaylı bilgi almak veya projeniz için bize ulaşmak için lütfen iletişim bilgilerimizi kullanın. Size yardımcı olmaktan mutluluk duyarız.
“Değer Katan Teknolojiler”
2025 Copyright © Ontek Grup Tüm Hakları Saklıdır.