Endüstriyel tesislerde kullanılan veya proses sonucu ortaya çıkan yanıcı, patlayıcı veya zehirli gaz sızıntılarının izlenmesi ve kontrol edilmesi kritik bir öneme sahiptir. Ortamlarda tehlikeli gaz birikimleri, patlama ve yangın çıkma durumlarına sebebiyet verebileceği gibi, zehirlenme durumları da çalışanların sağlığını tehlikeye atmaktadır.
Gaz algılama sistemleri, bu tür risklere karşı birinci savunma hattı olarak işlev görmektedir. Bu sistemler, endüstriyel tesislerdeki kontrol dışı durumlarda ortaya çıkan gazların seviyelerini, gaz dedektörleri sayesinde sürekli olarak izlemektedir. Bir gaz sızıntısı tehlikeli düzeylere ulaştığında, sistem otomatik olarak alarm vermekte ve gerekli süreçleri başlatmaktadır. Durumla ilgili senaryolar doğrultusunda; gerekli panellere ihbar olarak düşürülmesi, gazın tahliyesi için gerekli havalandırma fanlarının çalıştırılması ile ortamın havalandırılması ve tehlikeli gaz ve buharların tesis içinden dışarı atılması, gerekli durumlarda prosesin otomatik olarak duraklatılması için vanalarının kapatılması ve insanların zamanında bölgeden uzaklaşmasını sağlayacak gerekli sesli ve/veya görsel uyarıların yapılması gibi fonksiyonların yerine getirilmesi hayati önem taşımaktadır.
Gaz algılama sistemleri, sahadaki gaz sensörlerinin gaz kaçaklarını ve ortamdaki seviyelerini en erken seviyede algılayıp ihbar vermesi vasıtası ile patlamalara veya insan sağlığına gelebilecek zararlara karşı hızlı müdahale imkanı sağlamakta, mal ve can güvenliğini arttırmaktadır. Yapınızın büyüklüğü, kullanım amacı da sizin için önerilecek sistem için belirleyici bir etkendir.
Gaz algılama sistemleri genellikle bir dizi bileşenden oluşmaktadır. Bunlar arasında gaz dedekörleri, algılama panelleri, sesli ve/veya görsel alarm sistemleri ve otomatik gaz kesme vanaları bulunmaktadır. İstenildiği takdirde algılama panelleri, ana yangın algılama ve alarm panelinden de izlenebilmektedir. Yanıcı ve patlayıcı gazlarda ölçüm alt patlama sınırı (LEL) değerine göre yapılırken, zehirli gazlarda milyonda bir partikül (ppm) değeri baz alınmaktadır.
Endüstriyel sahalarda sıkça kullanılan gaz dedektörleri arasında LPG, Doğal Gaz, Azot, Metan, Propan, Aseton, Asetilen, Hidrojen, Oksijen, Etil Alkol, Etilen Oksit, Hidrojen Sülfit, Hekzan, Heptan, Karbon Monoksit, Karbondioksit, Nitrojen Dioksit, Nitrik Oksit, Kükürt Dioksit, Hidrojen Sülfür, Amonyak dedektörü gibi tehlikeli gaz dedektörleri yer almaktadır. Her gazın limit patlama değerleri farklı olduğu için, dedektörler her bir gaz türüne göre özel olarak tasarlanmakta ve ayarlanmaktadır.
Gaz sızıntıları genellikle gözle görülemeyeceği için, gazın yapısının ve karakteristik özelliklerinin bilinmesi, olası tehlikeye uygun gaz algılama sisteminin seçilmesi ve gerekli periyodik bakım ve kalibrasyonlarının yapılması, en az sistemin kurulması kadar önemlidir. Tesis içerisine gaz detektörlerinin yerleştirilmesi doğru hesaplama gerektirir. Gaz detektörünün muhtemel sızıntı kaynağının yakınına yerleştirilmesi uygundur. Ancak sızıntının her yöne doğru olabileceği de unutulmamalıdır. Sabit tip gaz dedektörlerinden gelen sinyalleri değerlendirerek, verilen alarm senaryolarını gerçekleştiren kontrol panelleri ve bu panellerin çalışma istikrarı da gaz algılamada göz önünde bulundurulması gereken önemli bir husustur.
Sistemin Çeşitleri
Sistemlerde kullanılan dedektörlerin algılama metodu, yanıcı ve patlayıcı gazlar için “katalitik” ve “Infrared” ölçüm tekniği, oksijen ve zehirli gazlar için “elektrokimyasal” sensörlerdir.
Katalitik Sensörler
Bir katalist malzeme kullanılarak, patlayıcı gazların oksijen ile katalist yardımıyla tepkimeye girmesi sonucunda açığa çıkan ısının elektriksel sinyale dönüştürülmesiyle yapılan ölçüm tekniğidir. Pellistör tipi sensörler olarak adlandırılan bu dedektörler, bir Wheatstone köprüsü ölçüm değerlerindeki değişikliği elektrik sinyallerine çevirmektedirler.
Infrared Sensörler
Hidro Karbon grubu gazların ve bazı özel gazların, belli dalga boyundaki ışığı soğurma özelliğinden faydalanılarak gaz konsantrasyonu ölçümü yapan dedektörlerdir. IR teknolojisi yüksek hassasiyet, uzun ömür ve yüksek stabilite gibi özellikleri ile ön plana çıkan bir teknolojidir.
Elektrokimsayal Sensörler
Hedef gazın, elektrolit ile kimyasal reaksiyona girerek, reaksiyon sonucunda oluşan elektronların elektriksel sinyallere çevrilmesi esasına dayanan ölçüm teknolojisidir. Elektro-kimyasal ölçüm tekniğinde sensörlerin ürettiği sinyalleri anlamlı kontrol sinyallerine (4-20, 0 -20 mA, 0-10 V) çeviren bir transmitter (iletici) ile birlikte kullanılmaktadır.
Sistemin Uygulama Alanları
Gaz Algılama Sistemlerinin 6 ya da 12 aylık periyodlar ile mutlaka bakımlarının yaptırılması gerekmektedir. Gaz kaçağı alarmı veya acil durumlarda sistemlerin sağlıklı olarak çalışabilmesi için, kurum ve kuruluşların gaz algılama ve alarm sistemlerinin bakımlarını yaptırmaları öncelikle insanların korunması ve sistemin koruması açısından zorunludur.
Ontek Yangın ve Güvenlik Teknolojileri olarak, profesyonel ekibimizle, endüstriyel tesislerinizde Gaz Algılama Sistemlerinin projelendirilmesini, malzeme teminini, montajını, devreye almasını ve bakım faaliyetlerini uluslararası normlara bağlı kalarak uygulayıp, siz değerli iş ortaklarımızın gaz kaçağından korunmasına yardımcı olmaktayız. Hizmetlerimiz hakkında daha detaylı bilgi almak veya projeniz için bize ulaşmak için lütfen iletişim bilgilerimizi kullanın. Size yardımcı olmaktan mutluluk duyarız.
Gazların Özellikleri
Madde | LFL/LEL % | UFL/UEL % | NFPA Class | Alevlenme Noktası | Minimum Ateşleme Enerjisi mJ | Kendiliğinden Tutuşma Sıcaklığı | |
NFPA Sınıfı | Flash Point | ||||||
Acetone | Aseton | 2.6–3 | 12.8–13 | IB | −17 °C | 1.15 @ 4.5% | 465 °C, 485 °C |
Acetylene | Asetilen | 2.5 | 100 | IA | Flammable gas | 0.017 @ 8.5% | 305 °C |
Ammonia | Amonyak | 15 | 28 | IIIB | 11 °C | 680 | 651 °C |
Benzene | Benzen | 1.2 | 7.8 | IB | −11 °C | 0.2 @ 4.7% | 560 °C |
Butane | Bütan (LPG) | 1.6 | 8.4 | IA | −60 °C | 0.25 @ 4.7% | 420–500 °C |
Carbon Monoxide | Karbon Monoksit | 12 | 75 | IA | −191 °C Flammable gas |
| 609 °C |
Diesel Fuel | Dizel Yakıt | 0.6 | 7.5 | IIIA | >62 °C (143 °F) |
| 210 °C |
Ethane | Etan | 3 | 12–12.4 | IA | Flammable gas -135 °C |
| 515 °C |
Ethanol, Ethyl Alcohol | Etanol, Etil Alkol | 3–3.3 | 19 | IB | 12.8 °C (55 °F) |
| 365 °C |
Ethylene Oxide | Etilen Oksit | 3 | 100 | IA | −20 °C |
|
|
Fuel Oil No.1 | Fuel Oil No.1 | 0.7 | 5 |
|
|
|
|
Gasoline (100 octane) | Benzin (100 oktan) | 1.4 | 7.6 | IB | < −40 °C (−40 °F) |
| 246–280 °C |
Glycerol | Gliserol | 3 | 19 |
| 199 °C |
|
|
Heptane | Heptan | 1.05 | 6.7 |
| −4 °C | 0.24 @ 3.4% | 204–215 °C |
Hexane | Hekzan | 1.1 | 7.5 |
| −22 °C | 0.24 @ 3.8% | 225 °C, 233 °C |
Hydrogen | Hidrojen | 4/18.3 | 75/59 | IA | Flammable gas | 0.016 @ 28% | 500–571 °C |
Hydrogen Sulfide | Hidrojen Sülfit | 4.3 | 46 | IA | Flammable gas | 0.068 |
|
Kerosene Jet A-1 | Kerosen Jet A-1 | 0.6–0.7 | 4.9–5 | II | >38 °C (100 °F) as jet fuel |
| 210 °C |
Methane (natural gas) | Metan (doğal gaz) | 5.0 | 15 | IA | Flammable gas | 0.21 @ 8.5% | 580 °C |
Methyl Acetate | Metil Asetat | 3 | 16 |
| −10 °C |
|
|
Methyl Alcohol, Methanol | Metil Alkol, Metanol | 6–6.7 | 36 | IB | 11 °C |
| 385 °C; 455 °C |
Octane | Oktan | 1 | 7 |
| 13 °C |
|
|
Propane | Propan | 2.1 | 9.5–10.1 | IA | Flammable gas | 0.25 @ 5.2% | 480 °C |
Vegetable Oil | Bitkisel Yağ |
|
| IIIB | 327 °C |
|
|
Gaz | Birleşim | |||
Kuru | Nemli | |||
N2 | Nitrojen (Azot) | Nitrogen | 780840 | 768542 |
O2 | Oksijen | Oxygen | 209450 | 206152 |
H2O | Su Buharı | Water Vapour | 0 | 15748 |
Ar | Argon | Argon | 9340 | 9193 |
CO2 | Karbon Dioksit | Carbon Dioxide | 340 | 335 |
Ne | Neon | Neon | 18 | 18 |
He | Helyum | Helium | 5 | 5 |
CH4 | Metan | Methane | 1,8 | 1,8 |
H2 | Hidrojen | Hydrogen | 0,5 | 0,5 |
N2O | Azot Oksit | Nitrous Oxide | 0,3 | 0,3 |
CO | Karbon Monoksit | Carbon Monoxide | 0,09 | 0,09 |
Xe | Ksenon | Xenon | 0,09 | 0,09 |
O3 | Ozon | Ozone | 0,07 | 0,07 |
| Eser miktardaki diğer gazlar | Further Trace Gases | 3,05 | 3,05 |
| Toplam | Total | 1000000 | 1000000 |
1 Vol% = 10 000 ppm (= parts per million); humidity 68 % RH at 20 °C | ||||
“Değer Katan Teknolojiler”
2025 Copyright © Ontek Grup Tüm Hakları Saklıdır.