FK 5-1-12 veya en çok bilinen ticari adıyla Novec™ 1230 gazı, 1994 yılından itibaren geçerli olan Montreal Protokolü çerçevesince ozon tabakasına zarar vermesi ve atmosferi ısıtma kapasitesinin yüksek olması nedeniyle üretimi durdurulan ve yeni sistemlerde kullanılması yasaklanan Halon 1301 gazına alternatif olarak HFC-227 ea ile birlikte geliştirilmiş renksiz, kokusuz ve elektriksel iletkenliği bulunmayan bir temiz gazlı yangın söndürücü ajanıdır. Kimyasal formülü (CCF2C(=O)CF(CF3)2) olan, Perfluoro (2-methyl-3-pentanone) olarak isimlendirilen ve kuru su olarak da bilinen, floroketon grubuna ait FK 5-1-12 gazı, UL, FM, LPCB, GOST ve VdS gibi dünya çapında birçok standart ve organizasyon tarafından onaylanmış bir söndürücü gazdır. Söndürme yaptığı alanda bulunan ürünlere herhangi bir zararı bulunmamaktadır. Elektronik ürünlerin ya da sistemlerin bulunduğu odalarda rahatlıkla kullanılabilmektedir.
FK 5-1-12 gazlı söndürme sistemleri mahaldeki oksijen miktarını etkilemeden ısı enerjisini absorbe etme özelliği ile yangını fiziksel olarak baskılayarak kontrol altına alan etkin bir sistemdir. Su, köpük ya da kimyasal toz içeren yangın söndürme sistemlerinin uygulandığı yüzeylerde fiziksel açıdan ciddi hasarlar açığa çıkmaktadır. Bu problem nedeniyle FK 5-1-12 gazı geliştirilmiş ve uygulandığı yüzeyde (elektronik parçalar, plastik, kauçuk, bakır, paslanmaz çelik, kurşun, dökme demir, çelik, pirinç ve alüminyum) fiziksel hasar ve kalıntı bırakmadığı için yaygın olarak kullanılmaya başlanmıştır. Özellikle FK 5-1-12 gazıyla müdahale edilen alanlarda; yangın sonrasında herhangi bir temizliğe ihtiyaç duyulmaması da bu sistemin yaygın olarak kullanılmasındaki en önemli etkendir. Elektrikli cihazlar ve elektronik ekipmanların yer aldığı alanlarda sorun teşkil etmemektedir.
Ozon tabakasına zarar vermediği Environmental Protection Agency (EPA) tarafından belirlenmiş olan FK 5-1-12 gazı, gerekli tasarım konsantrasyonunda solunabilmekte ve insan sağlığına herhangi bir zarar vermemektedir. Burada NOAEL (gözlenmeyen yan etki seviyesi) ve LOAEL (gözlenen en düşük yan etki seviyesi) dikkate alınmaktadır. FK 5-1-12 gazı için NOAEL seviyesi %10, LOAEL seviyesi %10 üzeri kabul edilmektedir. Tasarım konsantrasyonu ile NOAEL değeri oranlandığında %150 oranında bir güvenlik marjı olduğu görülmektedir. En yakın alternatif temiz gazlı söndürücü olan HFC-227 ea gazı için bu değer %3-20 arasında değişmektedir. Araştırmalar ve testler, insanların 5 dakika boyunca FK 5-1-12 gazının bulunduğu ortamlarda ciddi hayati risk oluşturmadığını ama solunum sorunları neden olabileceğini ortaya koymuştur. Bu durum, yangın anında alanın tahliye edilmesi için gerekli sürenin kazanılmasına yardımcı olmaktadır.
25, 42 ve 50 bar basınçta azot (N2) gazı ile basınçlandırılarak silindirlere doldurulan FK 5-1-12 gazı; silindir içinde sıvı şekilde depolanmaktadır. Uygulanabilir ve kullanılabilir olmasındaki en önemli nokta sıvı durumdaki gazın, nozullardan püskürtme yoluyla serbest bırakılması sonucu buharlaşarak korunacak hacimde yanıcı yüzey üstünü örten ve buzul niteliğinde köpürtülmüş gaz olarak bir tabaka oluşturarak yanmayı önlemesidir.
NFPA 2001 ve EN 15004 standartlarında tanımlandığı şekilde tasarlanan FK 5-1-12 gazlı söndürme sistemleri, A, B ve C sınıfı yangınları, fazla kayba neden olan olmadan 10 saniye veya daha kısa bir süre içerisinde kontrol altına alarak hızlı, etkin ve güvenli bir şekilde kullanılmaktadır. Bu sürenin tedarik edilen markanın lisanslı yazılımı ile yapılacak hidrolik hesap aracılığıyla teyit edilmesi gerekmektedir. %30 emniyet faktörü dahil A sınıfı yüzey yangınları için FK 5-1-12 konsantrasyonu %5,3 kabul edilmektedir. Yüksek A sınıfı kabul edilen kablo yoğunluğu yüksek ve/veya enerji tüketimi 5kW üzerinde olan ortamlar için FK 5-1-12 konsantrasyonu %5,6 kabul edilmektedir.
Bu sistemlerin uygulamaları yapılmadan önce dikkat edilmesi gereken tasarım hususları bulunmaktadır. Bunlar; Gazlı söndürme sistemi kurulacak mahalde bulunan yanıcı malzemenin cinsi, miktarı, mahal sıcaklığı, mahalin rakım bilgisi, asma tavan ve yükseltilmiş döşeme olup olmama durumları gibi gaz hesabını etkileyen temel öğeler ve mahal hacim ölçülerinin doğru bir şekilde alınıp, minimum tasarım konsantrasyonuna göre gerekli gaz miktarı, silindir kapasitesi, nozul adeti gibi hesaplarının doğru bir şekilde, mahale kurulacak sistemin uygunluğu, sistem tasarımı ve hidrolik hesaplarının yapılması gerekmektedir. Sistemin sağlıklı ve güvenilir bir şekilde çalışabilmesi için bu hesapların uzman kişiler tarafından yapılması ve sahada deneyimli personeller tarafından uygulanması gerekmektedir.
7 gün 24 saat personel bulundurulması mümkün olmayan ve olası bir yangında hızlı algılama ve söndürme istenilen kıymetli varlıkların muhafaza edildiği alanlar FK 5-1-12 gazlı söndürme sistemi ile korunabilmektedir. Korunacak mahal, hayali iki bölüme ayrılmakta ve her bölüme ayrı algılama dedektörlerinin montajı yapılmaktadır. İki ayrı konvansiyonel algılama hattı üzerindeki algılama dedektörleri yangın söndürme bölgesini sürekli olarak izlemektedir. Hatlar üzerinden gelen uyarılar, konvansiyonel algılama ve söndürme kontrol paneline iletilmektedir. Çapraz zonlu yangın algılama sistemi prensibi sayesinde, farklı bölgeden iki detektörün de yangını algılaması ile gerçek bir yangın olup olmadığı doğrulanmaktadır. Hatalı alarmlar ile sistemin boşalması engellenmiş olunmaktadır. Yangın durumunda panel, elektriksel sinyal ile korunan mahalin dışında bulunan söndürücü silindirin selenoid vanasını açmaktadır. Basınçlı halde bulunan FK 5-1-12 gazı; yapılan hidrolik hesap doğrultusunda montajı yapılan boşaltma boruları ve nozullar aracılığıyla yangın mahaline en fazla 10 saniye içinde boşalmaktadır. Aynı zamanda yangın algılama ve söndürme kontrol paneli sesli ve/veya görsel bir alarmı tetiklemekte, böylece mevcut kişilerden odayı terk etmeleri ve dışarıdaki personelin mahale girmemesi sağlanmaktadır. Yangının algılanmasından sonra söndürme paneli ile 0 ile 60 saniye arasında gecikme süresi belirlenebilmektedir. Bu süre içinde, mahalde gerçek bir yangın olup olmadığı kontrol edilebilmekte ve gerekirse iptal butonu ile yangın söndürme fonksiyonu devreye girmeden iptal edilebilmektedir. Sistemin tekrardan aktif edilmesi için, panelden yeniden ayarlama (reset) yapmak gerekmektedir. Ayrıca, yangın durumun gecikme süresi beklemeden de panel üzerinden ya da söndürme başlatma butonu ile elektriksel olarak ya da silindir üzerinde bulunan manuel başlatma butonu üzerinden mekaniksel olarak söndürme fonksiyonu devreye alınabilmektedir. Böylece olası bir yangında oluşacak kaybı en aza indirerek yangını söndürmek mümkün olabilmektedir.
FK 5-1-12 gazının, gaz boşaltma anında dışarıya kaçmaması için gazlı söndürme sistemleri ile korunacak mahallerin mahfaza bütünlüğünün kontrolü yapılmalı ve sızdırmaz olduğunun teyit edilmesi gerekmektedir. TS EN 15004-1 (eski ISO 14520) standardı tarafından zorunlu tutulan Door Fan – Oda Sızdırmazlık Testinin sistemin, kurulumunun hemen ardından devreye alınmadan önce gerçekleştirilmesi ve her 12 ayda en az bir kez tekrarlanması gerekmektedir. Ayrıca odada yapılabilecek herhangi bir değişikliğin ve sızdırmazlığı bozacak işlemler sonrasında da testin tekrarlanması şarttır. Ontek Yangın ve Güvenlik Teknolojileri olarak, kalibrasyonlu Retrotec marka ekipmanlarımız ve profesyonel ekibimizle, tesislerinizde bulunan FK 5-1-12 gazlı söndürme mahallerinin Door Fan – Oda Sızdırmazlık Testlerini ulusal ve uluslararası normlara göre gerçekleştirerek siz değerli iş ortaklarımızın yangından korunduğuna emin olmasına yardımcı olmaktayız.
Sistemin Avantajları
Günümüzde çok yaygın olarak kullanılan ve hızlı söndürme etkisi başta olmak üzere birçok avantaj sunan FK 5-1-12 gazının, en yakın rakibi olan HFC-227 ea gazına göre en önemli avantajı atmosfer üzerindeki ömrünün maksimum beş gün olmasıdır, bu süre HFC-227 ea gazı için 31 ile 42 yıl arasında değişmektedir. HFC-227 ea gazının aksine sera etkisine sahip değildir, bu özelliği ile CO2 gazına benzerdir. Küresel ısınma potansiyel faktör değeri 1 olan bu söndürücü gaz, ozona herhangi bir zararlı etki vermemektedir.
Sistemin Uygulama Alanları
FK 5-1-12 Gazlı Söndürme Sistemlerinin 6 aylık periyodlar ile mutlaka bakımlarının yaptırılması gerekmektedir. Yangının söndürülmesi ve acil durumlarda sistemlerin sağlıklı manuel ve/veya otomatik bir şekilde çalışabilmesi için, kurum ve kuruluşların gazlı yangın söndürme sistemlerinin bakımlarını yaptırmaları öncelikle insanların korunması ve sistemin koruması açısından zorunludur.
Ontek Yangın ve Güvenlik Teknolojileri olarak, profesyonel ekibimizle tesislerinizdeki yangın riski yüksek, değerli veya sıvı riski taşıyan ekipmanların bulunduğu mahallerin yangından korunma ve söndürme işlevini yerine getiren FK 5-1-12 Gazlı Söndürme Sistemlerinin projelendirilmesini, malzeme teminini, montajını, devreye almasını ve bakım faaliyetlerini uluslararası normlara bağlı kalarak uygulayıp, siz değerli iş ortaklarımızın yangından korunmasına yardımcı olmaktayız. Hizmetlerimiz hakkında daha detaylı bilgi almak veya projeniz için bize ulaşmak için lütfen iletişim bilgilerimizi kullanın. Size yardımcı olmaktan mutluluk duyarız.
“Değer Katan Teknolojiler”
2025 Copyright © Ontek Grup Tüm Hakları Saklıdır.